Paslanmaz Çelik Kaliteleri: AISI, EN ve UNS Karşılaştırma

Paslanmaz çelik tek bir malzeme değil, en az %10,5 krom içeren ve yapısına göre beş aileye ayrılan geniş bir alaşım grubudur. Aynı kalite üç ayrı isimle anılır: Amerikan AISI/ASTM (304), Avrupa EN malzeme numarası (1.4301) ve UNS (S30400). Bu rehber tüm kaliteleri tek tabloda eşleştirir, hangi ailede olduğunu ve hangi ürün formunda (çubuk, altıköşe, kare, lama, boru, sac) temin edildiğini gösterir; her kalitenin bileşim ve mekanik değerleri kendi aile sayfasında tanımlanır.

Paslanmaz Çelik Aileleri

Kalite adından önce aile bilinmelidir; aile yapıyı (manyetiklik, sertleşme, kaynak davranışı) ve fiyat sınıfını belirler. Her aile kendi sayfasında, kalite başına kimyasal bileşim ve mekanik değer tablolarıyla tanımlanmıştır.

Aile	Yapı ve karakter	Tipik kaliteler	Manyetik	Isıl işlemle sertleşme
Östenitik (300 serisi)	Krom-nikel; manyetik değil, ısıl işlemle sertleşmez, en iyi kaynaklanabilirlik ve tokluk.	303, 304, 316, 321, 310S, 904L	Hayır	Hayır (soğuk pekleşme)
Ferritik (400 serisi, nikelsiz)	Yalnız krom; manyetik, ekonomik, klorür gerilmeli korozyon çatlamasına dirençli, tokluğu sınırlı.	430, 430F, 446, 1.4742.	Evet	Hayır
Martensitik (sertleşebilir 400 serisi)	Krom + yüksek karbon; su verme ve menevişle 45–60 HRC.	Bıçak, mil, valf, rulman	Evet	Evet (45–60 HRC)
Dubleks ve süper dubleks	Yarı ferrit yarı östenit; östenitiğin iki katı akma dayanımı, yüksek PREN, düşük nikel.	2205 (1.4462), 2507 (1.4410), 1.4501, 1.4507.	Kısmen	Hayır
Çökelme sertleşmeli (PH)	Yaşlandırma ısıl işlemiyle 1000–1400 MPa; korozyon direnci 304 sınıfında.	17-4 PH, 15-5 PH, PH 13-8 Mo, Custom 455.	Evet	Evet (yaşlandırma)
Nikel esaslı süper alaşımlar	Paslanmaz değil, nikel matrisli; 700–1000 °C'de mukavemet veya ekstrem korozyon.	Nimonic, Inconel, Monel, Hastelloy.	Hayır	Bazıları (γ′ çökelme)

AISI – EN – UNS Çapraz Referans Tablosu

Aşağıdaki tablo stokta veya sipariş üzerine temin edilen tüm kaliteleri listeler. “Form” sütunu hangi ürün formunda bulunduğunu gösterir: Ç = çubuk (mil), A = altıköşe, K = kare, L = lama, B = boru, S = sac/plaka. Kalite adına tıklayınca aile sayfasındaki tanıma gidilir.

AISI / ticari ad	EN no	UNS	Aile	Ç	A	K	L	B	S
303	1.4305	S30300	Östenitik	●	●	●	●
304	1.4301	S30400	Östenitik	●	●	●	●	●	●
304L	1.4307	S30403	Östenitik	●	●	●	●	●	●
316	1.4401	S31600	Östenitik	●	●	●	●	●	●
316L	1.4404	S31603	Östenitik	●	●	●	●	●	●
316Ti	1.4571	S31635	Östenitik	●	●	●	●	●	●
316LMo	1.4435	S31603 (yüksek Mo)	Östenitik	●				●	●
316LVM / ESR	1.4441	S31673	Östenitik	●
321	1.4541	S32100	Östenitik	●			●	●	●
347	1.4550	S34700	Östenitik	●
309S	1.4833	S30908	Östenitik						●
310 / 310S	1.4845	S31008	Östenitik	●		●	●	●	●
904L	1.4539	N08904	Östenitik	●				●	●
317LMN	1.4439	S31726	Östenitik	●					●
Alloy 926 (6Mo)	1.4529	N08926	Östenitik	●					●
430	1.4016	S43000	Ferritik	●		●	●		●
430F	1.4105	S43020	Ferritik	●	●
446	1.4762	S44600	Ferritik	●
— (ısıya dayanıklı ferritik)	1.4742	—	Ferritik	●
— (ısıya dayanıklı ferritik)	1.4713	—	Ferritik	●
410	1.4006	S41000	Martensitik	●
416	1.4005	S41600	Martensitik	●	●
420A	1.4021	S42000	Martensitik	●		●	●		●
420B	1.4028	S42000	Martensitik	●		●	●		●
420D	1.4034	S42000	Martensitik	●		●	●		●
431	1.4057	S43100	Martensitik	●		●	●
440B	1.4112	S44003	Martensitik	●			●
440C	1.4125	S44004	Martensitik	●		●	●		●
440M	1.4116	—	Martensitik	●			●
— (otomat martensitik)	1.4104	S43020*	Martensitik	●
— (bıçak çeliği)	1.4122	—	Martensitik	●
— (yumuşak martensitik)	1.4313	S41500	Martensitik	●
— (yumuşak martensitik)	1.4418	—	Martensitik	●
— (ısıya dayanıklı martensitik)	1.4923	—	Martensitik	●
2205 Dubleks	1.4462	S31803 / S32205	Dubleks ve süper dubleks	●		●		●	●
2507 Süper dubleks	1.4410	S32750	Dubleks ve süper dubleks	●				●	●
Zeron 100 süper dubleks	1.4501	S32760	Dubleks ve süper dubleks	●
Ferralium 255 süper dubleks	1.4507	S32550	Dubleks ve süper dubleks	●
630 / 17-4 PH	1.4542	S17400	Çökelme sertleşmeli	●		●
15-5 PH	1.4545	S15500	Çökelme sertleşmeli	●
PH 13-8 Mo	1.4534	S13800	Çökelme sertleşmeli	●
Custom 455	—	S45500	Çökelme sertleşmeli	●
Nimonic 75	2.4951	N06075	Nikel esaslı süper alaşımlar	●
Nimonic 80A	2.4952	N07080	Nikel esaslı süper alaşımlar	●
Nimonic 90	2.4632	N07090	Nikel esaslı süper alaşımlar	●
Nimonic 263	2.4650	N07263	Nikel esaslı süper alaşımlar	●
Inconel 600	2.4816	N06600	Nikel esaslı süper alaşımlar	●
Inconel 625	2.4856	N06625	Nikel esaslı süper alaşımlar	●
Inconel 718	2.4668	N07718	Nikel esaslı süper alaşımlar	●
Monel 400	2.4360	N04400	Nikel esaslı süper alaşımlar	●
Hastelloy C-276	2.4819	N10276	Nikel esaslı süper alaşımlar	●

● = stok veya kısa terminle temin. UNS’de “*” yaklaşık karşılık, “—” resmi karşılık yok demektir. Nikel esaslı alaşımların EN numaraları 2.4xxx serisindedir ve EN 10088 kapsamı dışındadır.

Kalite Nasıl Seçilir? Beş Soru

Ortamda klorür var mı?

Yok → 304 / 430. Deniz atmosferi, havuz, tuzlu proses → 316 / 316L. Deniz suyu daldırma → 2205, 2507 veya 6Mo (PREN ≥ 40).

Parça kaynaklanacak mı, kalınlık 5 mm üzeri mi?

Evet → düşük karbonlu L kalite (304L, 316L) ya da stabilize 321 / 316Ti. 303, 416, 430F gibi otomat kaliteleri kaynaklanmaz.

Sertlik veya yüksek mukavemet gerekiyor mu?

Sertleşebilir bıçak-mil → martensitik 420 / 440C. Yüksek mukavemet + korozyon → 17-4 PH veya dubleks 2205. Östenitikler yalnız soğuk çekme ile sertleşir.

Servis sıcaklığı nedir?

425–850 °C → 321 / 347 / 316Ti. 850–1100 °C → 309S / 310S / 1.4742. 700 °C üzeri + yük → Nimonic / Inconel. Dubleks 300 °C üzerinde, ferritik 400 °C üzerinde kullanılmaz.

Talaşlı imalat ağırlıklı mı?

Kısa talaş ve yüksek hız → 303 (östenitik), 416 (martensitik), 430F (ferritik), 1.4104. Bu kaliteler kükürt katkılıdır: korozyon direnci ve kaynaklanabilirlik düşüktür.

Ürün Formuna Göre Paslanmaz Sayfaları

Kalite bilgisi bu rehberde ve aile sayfalarında; ölçü, ağırlık tablosu ve fiyat ise ürün formu sayfalarında bulunur:

Sık Sorulan Sorular

1.4301 ile 304 aynı kalite mi?

Evet. 1.4301 Avrupa EN 10088 malzeme numarası, 304 Amerikan AISI/ASTM adı, S30400 ise UNS kodudur; üçü aynı alaşımı (X5CrNi18-10) tanımlar. Sertifikada hangi standardın yazdığına bakılır; EN sertifikasında 1.4301 ve kısa adı birlikte yer alır.

Paslanmaz çelik neden paslanır?

Yüzeydeki krom oksit pasif filmi klorür, demir kirlenmesi (karbon çeliği tozu), kaynak ısı rengi veya oksijensiz aralıklar nedeniyle bozulursa lokal korozyon başlar. Çözüm kaliteyi yükseltmek (304 → 316 → dubleks), kaynak sonrası dekapaj-pasivasyon ve karbon çelikle temasın önlenmesidir.

Mıknatıs tutan paslanmaz sahte midir?

Hayır. Ferritik (430) ve martensitik (420, 440C) kaliteler doğal olarak manyetiktir; dubleks yarı manyetiktir. Östenitik 304/316 çözeltiye alınmış hâlde manyetik değildir ama soğuk şekillendirme sonrası hafif mıknatıs tutabilir. Mıknatıs testi kalite ayrımı için güvenilir değildir; PMI (XRF) analizi kullanılır.

En ucuz paslanmaz kalite hangisi?

Nikel içermeyen ferritik 430, östenitik 304'ün yaklaşık %30–40 altındadır. İç mekân, dekorasyon ve beyaz eşya için yeterlidir; ancak kaynaklı kalın imalat ve dış ortamda 304 gerekir. En pahalı grup nikel esaslı alaşımlardır (304'ün 8–15 katı).

Dubleks paslanmaz 316'nın yerine kullanılabilir mi?

Çoğu durumda evet ve avantajlıdır: 2205'in akma dayanımı 316L'in iki katı (≥ 450 MPa), PREN'i ≈ 35, nikeli daha az. Sınırları: −50 °C altı ve +300 °C üstü servis, karmaşık derin çekme ve kaynakta ısı girdisi kontrolü gerekliliği.

Hangi formda hangi kaliteler stoklanır?

Çubuk (mil) en geniş kalite yelpazesine sahiptir (östenitik, martensitik, dubleks, PH, nikel alaşımı). Altıköşe ve lama ağırlıklı 303/304/316 ve 420/440; kare ve boru 304/316 + dubleks; sac 304/316/430 ve ısıya dayanıklı kaliteler. Tablodaki form sütunu güncel temin durumunu gösterir.

Paslanmaz Çelik Kaliteleri Rehberi