Çelikte ağırlık hesabı üç değişkene indirgenir: geometri, ölçü ve yoğunluk. Yoğunluk sabittir (7,85 kg/dm³); geriye kesitin hacmini doğru hesaplamak kalır. Bu sayfadaki araçlar bunu ürün tipine göre yapar, altta ise arkalarındaki formüller açıklanır.
Hesaplama Araçları
Her araç kendi ürün grubunun ölçü mantığına göre çalışır; doğrudan ilgili sayfadan kullanın.
Arkasındaki Formüller
Araçları kullanamadığınız durumlarda ya da sonucu doğrulamak istediğinizde aşağıdaki formüller yeterlidir. Tüm ölçüler milimetre cinsindendir.
| Ürün | Formül | Örnek |
|---|---|---|
| Sac / levha | kg = en × boy × kalınlık × 7,85 ÷ 1.000.000 | 1500×3000×3 mm → 105,98 kg |
| Lama (düz kesit) | kg/m = genişlik × kalınlık × 7,85 ÷ 1000 | 40×5 mm → 1,57 kg/m |
| Boru | kg/m = (dış çap − et) × et × 0,02466 | 60,3×3,6 mm → 5,03 kg/m |
| Kutu profil | kg/m ≈ [2 × (en + boy) − 4 × et] × et × 0,00785 | 40×40×2 mm → 2,39 kg/m |
| Köşebent (eşit kollu) | kg/m ≈ (2 × kol − et) × et × 0,00785 | 50×50×5 mm → 3,73 kg/m |
Boru formülündeki 0,02466 katsayısı, π ile yoğunluğun birleşiminden gelir (π × 7,85 ÷ 1000). Profil formüllerindeki 0,00785 ise yoğunluğun mm²–metre birim dönüşümüdür.
Teorik Ağırlık ile Kantar Farkı
Hesaplanan değer teorik ağırlıktır ve nominal ölçüleri varsayar. Gerçek malzemede iki sapma kaynağı vardır:
Üretim toleransı
Gerçek kalınlık nominal değerden az farklı olabilir. Sac ve borularda tolerans standartla tanımlıdır; sapma genellikle küçüktür ancak büyük tonajda toplamda görünür hâle gelir.
Köşe yuvarlaklıkları
Profil ve köşebentte formül keskin köşe varsayar; gerçekte köşeler yuvarlaktır. Bu yüzden teorik değer standart tablo değerinin %1–3 altında kalır.
Hangisi esas alınır?
Ticari hesapta standart profil tablosu değeri kullanılır. Formül, tabloda bulunmayan ölçüler ve hızlı kontrol için uygundur.
Fiyat Hesabına Çevirmek
Çelikte fiyat kilogram üzerinden kurulur. Metre veya plaka fiyatı, o ölçünün ağırlığı ile kilogram fiyatının çarpımıdır:
Bu ilişki, aynı kilogram fiyatında ince kesitin metresinin neden daha ucuz olduğunu açıklar. Karşılaştırma yaparken her zaman kilogram fiyatına bakılmalıdır; metre fiyatı yalnızca aynı ölçüdeki ürünler arasında anlamlıdır.
Kesim, büküm ve dilme gibi işlemler malzeme bedelinden ayrı hesaplanır ve ağırlığa dâhil edilmez.
Hesaplama Hakkında Sık Sorulan Sorular
Çeliğin yoğunluğu neden 7,85 alınıyor?
Karbon çeliğinin ortalama yoğunluğu 7,85 g/cm³”tür. Paslanmaz çelikte bu değer kaliteye göre yaklaşık 7,9–8,0 arasına çıkar; hesapta doğru yoğunluk kullanılmalıdır.
Alüminyum için aynı formüller kullanılır mı?
Geometri aynıdır, yalnız yoğunluk değişir: alüminyumda yaklaşık 2,70 g/cm³. Formüldeki 7,85 yerine bu değer konur.
Neden hesabım tablodakinden farklı çıkıyor?
En sık sebep köşe yuvarlaklıklarıdır; formül keskin köşe varsayar. Fark %1–3 seviyesindeyse normaldir. Daha büyük fark varsa ölçü birimi veya kalınlık değeri kontrol edilmelidir.
Galvaniz kaplama ağırlığa dâhil mi?
Sıcak daldırma galvanizde kaplama ağırlığa yaklaşık %3–5 katkı yapar ve tartılı satışta fiyata yansır. Teorik hesap yalnız ana metali kapsar.
Plaka fiyatı mı kilogram fiyatı mı daha doğru?
Karşılaştırma için kilogram fiyatı esastır. Plaka fiyatı, o ebadın ağırlığı ile kilogram fiyatının çarpımıdır ve yalnız aynı ebatlar arasında kıyaslanabilir.
Fire payı hesaba katılmalı mı?
Kesim planı yapılan işlerde evet. Standart boydan kısa parçalar çıkarılıyorsa artan parça maliyete dâhil edilmelidir; özellikle kısa parçalarda fire oranı belirgin şekilde artar.