Östenitik paslanmaz çelikler, yüzey merkezli kübik (FCC) yapıyı oda sıcaklığında koruyan krom-nikel alaşımlarıdır: manyetik değildir, ısıl işlemle sertleşmez, soğuk şekillendirmeyle pekleşir ve kriyojenik sıcaklıkta bile tok kalır. Paslanmaz tüketiminin yaklaşık üçte ikisi bu ailedendir. Bu sayfada her kalite bir kez tanımlanır; çubuk, altıköşe, kare, lama, boru ve sac sayfaları buradaki tanımlara bağlanır. Değerler EN 10088-2 (yassı) ve EN 10088-3 (uzun ürün) standartlarının çözeltiye alınmış teslim durumu içindir; sertifikadaki döküm analizi esastır.
Östenitik Aile Nasıl Okunur?
AISI 300 serisinin mantığı basittir: 304 tabandır; karbonu %0,03'ün altına indirince "L" (kaynak sonrası taneler arası korozyona karşı), molibden ekleyince 316 (klorüre karşı), titanyum veya niyobyumla stabilize edince 321/347 (yüksek sıcaklıkta duyarlılaşmaya karşı), krom-nikeli yükseltince 309S/310S (tufallanmaya karşı), molibden ve azotu artırınca 904L/1.4439/1.4529 (deniz suyu ve asit) elde edilir.
Kalite seçerken üç soru yeterlidir: ortamda klorür var mı (varsa en az 316), parça kaynaklanacak ve 5 mm'den kalın mı (evet ise L veya stabilize kalite), servis sıcaklığı 500 °C üzerinde mi (evet ise 321/347 veya 310S). Talaşlı imalat ağırlıklı işlerde 303 seçilir; ancak 303 kaynaklanmaz ve korozyon direnci 304'ün altındadır.
Bu Sayfadaki Kaliteler
| AISI | EN | Kısa ad | UNS | PREN | Formlar |
|---|---|---|---|---|---|
| 303 | 1.4305 | X8CrNiS18-9 | S30300 | ≈ 18 | çubuk (mil), altıköşe, kare, lama |
| 304 | 1.4301 | X5CrNi18-10 | S30400 | ≈ 19 | çubuk (mil), altıköşe, kare, lama, boru, sac / plaka |
| 304L | 1.4307 | X2CrNi18-9 | S30403 | ≈ 19 | çubuk (mil), altıköşe, kare, lama, boru, sac / plaka |
| 316 | 1.4401 | X5CrNiMo17-12-2 | S31600 | ≈ 24–26 | çubuk (mil), altıköşe, kare, lama, boru, sac / plaka |
| 316L | 1.4404 | X2CrNiMo17-12-2 | S31603 | ≈ 24–26 | çubuk (mil), altıköşe, kare, lama, boru, sac / plaka |
| 316Ti | 1.4571 | X6CrNiMoTi17-12-2 | S31635 | ≈ 24–26 | çubuk (mil), altıköşe, kare, lama, boru, sac / plaka |
| 316L (yüksek Mo) | 1.4435 | X2CrNiMo18-14-3 | S31603* | ≈ 27–29 | çubuk (mil), boru, sac / plaka |
| 316LVM | 1.4441 | X2CrNiMo18-15-3 | S31673 | ≈ 26–28 | çubuk (mil) |
| 321 | 1.4541 | X6CrNiTi18-10 | S32100 | ≈ 18–19 | çubuk (mil), lama, boru, sac / plaka |
| 347 | 1.4550 | X6CrNiNb18-10 | S34700 | ≈ 18–19 | çubuk (mil) |
| 309S | 1.4833 | X12CrNi23-13 | S30908 | ≈ 23 | sac / plaka |
| 310S | 1.4845 | X8CrNi25-21 | S31008 | ≈ 25 | çubuk (mil), kare, lama, boru, sac / plaka |
| 904L | 1.4539 | X1NiCrMoCu25-20-5 | N08904 | ≈ 34–36 | çubuk (mil), boru, sac / plaka |
| 317LMN | 1.4439 | X2CrNiMoN17-13-5 | S31726 | ≈ 32–35 | çubuk (mil), sac / plaka |
| Alloy 926 / 6Mo | 1.4529 | X1NiCrMoCuN25-20-7 | N08926 | ≈ 41–44 | çubuk (mil), sac / plaka |
303 Paslanmaz Çelik (1.4305)
303, kükürt katkısıyla talaş kırılganlığı artırılmış "otomat" östenitiktir. Aynı kesitte 304'ten yaklaşık %30 daha hızlı işlenir; bu yüzden CNC torna ve otomatlarda cıvata, somun, mil, rakor ve valf gövdesi gibi seri parçaların standart malzemesidir. Bedeli iki yerde ödenir: sülfür inklüzyonları çukurcuk korozyonu direncini düşürür ve sıcak çatlama eğilimi nedeniyle kaynak önerilmez. Dış ortam veya kaynaklı imalatta 304 tercih edilmelidir.
Kimyasal Bileşim (% ağırlık)
| Element | 303 (1.4305) |
|---|---|
| Karbon (C) | ≤ 0,10 |
| Krom (Cr) | 17,0–19,0 |
| Nikel (Ni) | 8,0–10,0 |
| Molibden (Mo) | — |
| Mangan (Mn) | ≤ 2,0 |
| Silisyum (Si) | ≤ 1,0 |
| Diğer | S 0,15–0,35; Cu ≤ 1,0 |
Mekanik ve Fiziksel Özellikler
| Özellik | 303 |
|---|---|
| Akma dayanımı Rp0,2 (MPa) | ≥ 190 |
| Çekme dayanımı Rm (MPa) | 500–750 |
| Kopma uzaması A (%) | ≥ 35 |
| Sertlik (HB) | ≤ 230 |
| PREN | ≈ 18 |
| Yoğunluk (kg/dm³) | 7,9 |
| EN kısa adı | X8CrNiS18-9 |
| UNS | S30300 |
Kaynak, İşleme ve Isıl İşlem
Kaynak: önerilmez (sıcak çatlama); zorunluysa 308L/312 dolgu ve düşük ısı girdisi. İşlenebilirlik: östenitikler içinde en yüksek (304'e göre ≈ %130). Isıl işlem: 1020–1100 °C çözeltiye alma, hızlı soğutma; sertleştirilemez. Soğuk şekillendirme: sınırlı, sülfür nedeniyle derin çekmeye uygun değil.
Temin Edilen Formlar ve Kullanım Alanları
Stok/temin formları: paslanmaz çubuk (mil), paslanmaz altıköşe, paslanmaz kare, paslanmaz lama.
Otomat parçaları, bağlantı elemanları, miller, pnömatik ve hidrolik rakorlar, valf gövdeleri, dişli parçalar.
304 ve 304L Paslanmaz Çelik (1.4301 / 1.4307)
304, dünyada en çok üretilen paslanmaz kalitedir; %18 krom ve %8 nikel ile genel korozyon direnci, kaynaklanabilirlik ve şekillendirilebilirlik dengesi kurar. 304L aynı alaşımın karbonu %0,03'ün altına çekilmiş hâlidir: kaynak sonrası ısı etkilenmiş bölgede krom karbür çökelmesi (duyarlılaşma) oluşmadığı için 5–6 mm üzeri kalınlıklarda ve çok pasolu kaynakta 304L seçilir. Mukavemet 304L'de hafifçe düşüktür; bugün çoğu tedarikçi "304/304L dual sertifikalı" malzeme stoklar — hem 304'ün mukavemetini hem 304L'in karbon sınırını karşılar.
Kimyasal Bileşim (% ağırlık)
| Element | 304 (1.4301) | 304L (1.4307) |
|---|---|---|
| Karbon (C) | ≤ 0,07 | ≤ 0,03 |
| Krom (Cr) | 17,5–19,5 | 17,5–19,5 |
| Nikel (Ni) | 8,0–10,5 | 8,0–10,5 |
| Molibden (Mo) | — | — |
| Mangan (Mn) | ≤ 2,0 | ≤ 2,0 |
| Silisyum (Si) | ≤ 1,0 | ≤ 1,0 |
| Diğer | N ≤ 0,10 | N ≤ 0,10 |
Mekanik ve Fiziksel Özellikler
| Özellik | 304 | 304L |
|---|---|---|
| Akma dayanımı Rp0,2 (MPa) | ≥ 190 (çubuk) / ≥ 210 (sac) | ≥ 175 (çubuk) / ≥ 200 (sac) |
| Çekme dayanımı Rm (MPa) | 500–700 | 450–680 |
| Kopma uzaması A (%) | ≥ 45 | ≥ 45 |
| Sertlik (HB) | ≤ 215 | ≤ 215 |
| PREN | ≈ 19 | ≈ 19 |
| Yoğunluk (kg/dm³) | 7,9 | 7,9 |
| EN kısa adı | X5CrNi18-10 | X2CrNi18-9 |
| UNS | S30400 | S30403 |
Kaynak, İşleme ve Isıl İşlem
Kaynak: TIG/MIG/elektrot ile mükemmel; dolgu 308L. Kalın kesit ve çok paso → 304L. İşlenebilirlik: 303'ün ≈ %75'i, pekleşme nedeniyle keskin takım ve pozitif talaş açısı gerekir. Isıl işlem: 1010–1120 °C çözeltiye alma + su; sertleştirilemez, soğuk çekme ile Rm 1000 MPa üzerine çıkarılabilir. Manyetik değil; soğuk şekillendirme sonrası hafif manyetiklik normaldir.
Temin Edilen Formlar ve Kullanım Alanları
Stok/temin formları: paslanmaz çubuk (mil), paslanmaz altıköşe, paslanmaz kare, paslanmaz lama, paslanmaz boru, paslanmaz sac / plaka.
Gıda ve içecek ekipmanı, mutfak ve evye, tank, boru hattı, mimari kaplama, korkuluk, kimya (klorürsüz ortam), otomotiv egzoz dışı parçalar.
316 ve 316L Paslanmaz Çelik (1.4401 / 1.4404)
316, 304 alaşımına %2–2,5 molibden eklenmiş "asit ve deniz" kalitesidir. Molibden çukurcuk (pitting) ve aralık korozyonuna karşı direnci belirgin artırır; PREN değeri 304'ün 19'undan 24–26'ya çıkar. Klorürlü su, tuz, havuz kimyasalı, deniz atmosferi, sülfürik ve asetik asit içeren proseslerde asgari kalite 316'dır. 316L düşük karbonlu versiyondur ve 304L ile aynı mantıkla kaynaklı kalın kesitlerde tercih edilir; ilaç, gıda ve hijyenik tesisatta "316L elektro-polisajlı" standarttır.
Kimyasal Bileşim (% ağırlık)
| Element | 316 (1.4401) | 316L (1.4404) |
|---|---|---|
| Karbon (C) | ≤ 0,07 | ≤ 0,03 |
| Krom (Cr) | 16,5–18,5 | 16,5–18,5 |
| Nikel (Ni) | 10,0–13,0 | 10,0–13,0 |
| Molibden (Mo) | 2,0–2,5 | 2,0–2,5 |
| Mangan (Mn) | ≤ 2,0 | ≤ 2,0 |
| Silisyum (Si) | ≤ 1,0 | ≤ 1,0 |
| Diğer | N ≤ 0,10 | N ≤ 0,10 |
Mekanik ve Fiziksel Özellikler
| Özellik | 316 | 316L |
|---|---|---|
| Akma dayanımı Rp0,2 (MPa) | ≥ 200 (çubuk) / ≥ 220 (sac) | ≥ 200 (çubuk) / ≥ 220 (sac) |
| Çekme dayanımı Rm (MPa) | 500–700 | 500–700 |
| Kopma uzaması A (%) | ≥ 40 | ≥ 40 |
| Sertlik (HB) | ≤ 215 | ≤ 215 |
| PREN | ≈ 24–26 | ≈ 24–26 |
| Yoğunluk (kg/dm³) | 8,0 | 8,0 |
| EN kısa adı | X5CrNiMo17-12-2 | X2CrNiMo17-12-2 |
| UNS | S31600 | S31603 |
Kaynak, İşleme ve Isıl İşlem
Kaynak: mükemmel; dolgu 316L. Kaynak sonrası dekapaj/pasivasyon yapılmazsa ısı renkleri klorürlü ortamda korozyon başlangıcı olur. İşlenebilirlik: 304'e yakın, biraz daha yapışkan talaş. Isıl işlem: 1020–1120 °C çözeltiye alma; sertleştirilemez. Deniz suyunda tam daldırma için yetersiz kalabilir → dubleks 2205 veya 904L'e bakılmalıdır.
Temin Edilen Formlar ve Kullanım Alanları
Stok/temin formları: paslanmaz çubuk (mil), paslanmaz altıköşe, paslanmaz kare, paslanmaz lama, paslanmaz boru, paslanmaz sac / plaka.
Deniz ve kıyı yapıları, gemi armatürü, havuz ekipmanı, kimya-ilaç-gıda proses hatları, cerrahi aletler (316L), tuzlu ortam korkuluk ve cephe, kâğıt ve tekstil makineleri.
316Ti Paslanmaz Çelik (1.4571)
316Ti, 316 alaşımının titanyumla stabilize edilmiş türüdür. Titanyum karbonu kendine bağlar; böylece 400–800 °C aralığında uzun süre çalışan ya da kalın kesitte çok pasolu kaynak yapılan parçalarda krom karbür çökelmesi engellenir. 316L aynı sorunu karbonu düşürerek çözerken 316Ti yüksek sıcaklıkta dayanımı korur: 550 °C üzerinde 316L'e göre daha yüksek sürünme dayanımı verir. Almanya kaynaklı projelerde (DIN 1.4571 geleneği) çok yaygındır; Türkiye'de kazan, eşanjör ve egzoz sistemlerinde tercih edilir. Yüzey parlatmada titanyum karbonitrür inklüzyonları ince çizgiler bırakabilir; dekoratif ayna yüzeyde 316L daha uygundur.
Kimyasal Bileşim (% ağırlık)
| Element | 316Ti (1.4571) |
|---|---|
| Karbon (C) | ≤ 0,08 |
| Krom (Cr) | 16,5–18,5 |
| Nikel (Ni) | 10,5–13,5 |
| Molibden (Mo) | 2,0–2,5 |
| Mangan (Mn) | ≤ 2,0 |
| Silisyum (Si) | ≤ 1,0 |
| Diğer | Ti 5×C – 0,70 |
Mekanik ve Fiziksel Özellikler
| Özellik | 316Ti |
|---|---|
| Akma dayanımı Rp0,2 (MPa) | ≥ 200 (çubuk) / ≥ 220 (sac) |
| Çekme dayanımı Rm (MPa) | 500–700 |
| Kopma uzaması A (%) | ≥ 40 |
| Sertlik (HB) | ≤ 215 |
| PREN | ≈ 24–26 |
| Yoğunluk (kg/dm³) | 8,0 |
| EN kısa adı | X6CrNiMoTi17-12-2 |
| UNS | S31635 |
Kaynak, İşleme ve Isıl İşlem
Kaynak: iyi; dolgu 316L veya 318 (Nb stabilize). Isıl işlem: 1020–1100 °C; stabilize edildiği için kaynak sonrası çözeltiye alma gerekmez. Sıcak servis: 550–800 °C arasında 316L'e tercih edilir. İşlenebilirlik: 316'ya yakın, Ti inklüzyonları takım aşınmasını hafif artırır.
Temin Edilen Formlar ve Kullanım Alanları
Stok/temin formları: paslanmaz çubuk (mil), paslanmaz altıköşe, paslanmaz kare, paslanmaz lama, paslanmaz boru, paslanmaz sac / plaka.
Kazan ve basınçlı kap, eşanjör boruları, egzoz ve baca sistemleri, kimya proses ekipmanı, yüksek sıcaklıkta çalışan flanş ve bağlantılar.
316LMo / 1.4435 Paslanmaz Çelik
1.4435 (piyasada 316LMo veya "yüksek molibdenli 316L"), 316L'in krom ve nikeli yükseltilmiş, molibdeni %2,5–3,0 aralığına çıkarılmış türüdür. Ferrit içeriği düşük tutulduğu için manyetik geçirgenlik çok düşüktür (µr ≈ 1,005) ve elektro-polisaj sonrası pürüzsüz, gözeneksiz yüzey verir; bu yüzden ilaç, biyoteknoloji ve ultra saf su tesisatının (ASME BPE) tercih ettiği kalitedir. Aynı zamanda 316L'e göre daha yüksek PREN sağlar.
Kimyasal Bileşim (% ağırlık)
| Element | 316L (yüksek Mo) (1.4435) |
|---|---|
| Karbon (C) | ≤ 0,03 |
| Krom (Cr) | 17,0–19,0 |
| Nikel (Ni) | 12,5–15,0 |
| Molibden (Mo) | 2,5–3,0 |
| Mangan (Mn) | ≤ 2,0 |
| Silisyum (Si) | ≤ 1,0 |
| Diğer | N ≤ 0,10 |
Mekanik ve Fiziksel Özellikler
| Özellik | 316L (yüksek Mo) |
|---|---|
| Akma dayanımı Rp0,2 (MPa) | ≥ 200 (çubuk) / ≥ 220 (sac) |
| Çekme dayanımı Rm (MPa) | 500–700 |
| Kopma uzaması A (%) | ≥ 40 |
| Sertlik (HB) | ≤ 215 |
| PREN | ≈ 27–29 |
| Yoğunluk (kg/dm³) | 8,0 |
| EN kısa adı | X2CrNiMo18-14-3 |
| UNS | S31603* |
Kaynak, İşleme ve Isıl İşlem
Kaynak: mükemmel; orbital TIG ile dikişsiz görünümlü hijyenik boru kaynağına uygun, dolgu 316L (yüksek Mo). Yüzey: Ra ≤ 0,4 µm elektro-polisaj kolay. Isıl işlem: 1030–1110 °C. *UNS tam karşılığı yoktur; S31603'ün Mo-zengin varyantı olarak sertifikalanır.
Temin Edilen Formlar ve Kullanım Alanları
Stok/temin formları: paslanmaz çubuk (mil), paslanmaz boru, paslanmaz sac / plaka.
Farmasötik ve biyoteknoloji tesisatı, WFI/ultra saf su hatları, gıda-süt CIP hatları, yarı iletken gaz sistemleri, düşük manyetik geçirgenlik gereken parçalar.
316LVM / 1.4441 (ESR) İmplant Kalitesi
1.4441, elektro-cüruf yeniden ergitme (ESR) ile üretilen, inklüzyon içeriği ve ferrit oranı sıkı sınırlanmış cerrahi implant çeliğidir (ISO 5832-1, ASTM F138). "VM" vakum ergitmeyi, "L" düşük karbonu gösterir. Standart 316L'den farkı bileşimde değil temizlik ve kontrol derecesindedir: makro inklüzyon yok, ferrit ≤ %0,5, yüzey kusuru ultrasonik kontrollü. Soğuk çekilmiş hâlde 860 MPa üzeri çekme dayanımına çıkarılır ve bu hâliyle kemik vidası, plaka ve intramedüller çivi malzemesidir.
Kimyasal Bileşim (% ağırlık)
| Element | 316LVM (1.4441) |
|---|---|
| Karbon (C) | ≤ 0,03 |
| Krom (Cr) | 17,0–19,0 |
| Nikel (Ni) | 13,0–15,0 |
| Molibden (Mo) | 2,25–3,0 |
| Mangan (Mn) | ≤ 2,0 |
| Silisyum (Si) | ≤ 1,0 |
| Diğer | N ≤ 0,10; Cu ≤ 0,5; S ≤ 0,01 |
Mekanik ve Fiziksel Özellikler
| Özellik | 316LVM |
|---|---|
| Akma dayanımı Rp0,2 (MPa) | ≥ 190 (+AT) / ≥ 690 (soğuk çekilmiş) |
| Çekme dayanımı Rm (MPa) | 490–690 (+AT) / ≥ 860 (soğuk çekilmiş) |
| Kopma uzaması A (%) | ≥ 40 (+AT) / ≥ 12 |
| Sertlik (HB) | — |
| PREN | ≈ 26–28 |
| Yoğunluk (kg/dm³) | 8,0 |
| EN kısa adı | X2CrNiMo18-15-3 |
| UNS | S31673 |
Kaynak, İşleme ve Isıl İşlem
Teslim: çubuk, soyulmuş/taşlanmış, h8–h9 tolerans, ESR sertifikalı (3.1 + ferrit ve inklüzyon raporu). Kaynak: implantta uygulanmaz. İşleme: 316L'e benzer; yüzey pasivasyonu ASTM F86.
Temin Edilen Formlar ve Kullanım Alanları
Stok/temin formları: paslanmaz çubuk (mil).
Ortopedik implant ve vidalar, cerrahi el aletleri, dental implant bileşenleri, medikal cihaz milleri.
321 ve 347 Stabilize Paslanmaz Çelik (1.4541 / 1.4550)
321 titanyumla, 347 niyobyumla stabilize edilmiş 304 türevleridir. Her ikisi de 425–850 °C aralığında uzun süre çalışan parçalarda taneler arası korozyonu önlemek için geliştirilmiştir: karbon, krom yerine Ti veya Nb ile birleşir. 347, Nb karbürlerinin daha kararlı olması nedeniyle 321'e göre daha yüksek sürünme dayanımı ve daha iyi kaynak stabilitesi verir; 321 ise daha yaygın ve ekonomiktir. Egzoz manifoldu, kompansatör körüğü, ısıtıcı boruları ve uçak sıcak bölge parçaları tipik uygulamalardır.
Kimyasal Bileşim (% ağırlık)
| Element | 321 (1.4541) | 347 (1.4550) |
|---|---|---|
| Karbon (C) | ≤ 0,08 | ≤ 0,08 |
| Krom (Cr) | 17,0–19,0 | 17,0–19,0 |
| Nikel (Ni) | 9,0–12,0 | 9,0–12,0 |
| Molibden (Mo) | — | — |
| Mangan (Mn) | ≤ 2,0 | ≤ 2,0 |
| Silisyum (Si) | ≤ 1,0 | ≤ 1,0 |
| Diğer | Ti 5×C – 0,70 | Nb 10×C – 1,0 |
Mekanik ve Fiziksel Özellikler
| Özellik | 321 | 347 |
|---|---|---|
| Akma dayanımı Rp0,2 (MPa) | ≥ 190 (çubuk) / ≥ 220 (sac) | ≥ 205 (çubuk) / ≥ 220 (sac) |
| Çekme dayanımı Rm (MPa) | 500–700 | 510–740 |
| Kopma uzaması A (%) | ≥ 40 | ≥ 40 |
| Sertlik (HB) | ≤ 215 | ≤ 230 |
| PREN | ≈ 18–19 | ≈ 18–19 |
| Yoğunluk (kg/dm³) | 7,9 | 7,9 |
| EN kısa adı | X6CrNiTi18-10 | X6CrNiNb18-10 |
| UNS | S32100 | S34700 |
Kaynak, İşleme ve Isıl İşlem
Kaynak: çok iyi; 321 için dolgu 347 (Ti ark içinde yanar, Nb yanmaz). Isıl işlem: 950–1050 °C çözeltiye alma; stabilizasyon tavı 850–900 °C 2–4 saat ile karbür kararlılığı artırılır. Sıcak servis sınırı ≈ 850 °C (sürekli). Parlatma: Ti(C,N) inklüzyonları ayna yüzeyi zorlaştırır.
Temin Edilen Formlar ve Kullanım Alanları
Stok/temin formları: paslanmaz çubuk (mil), paslanmaz lama, paslanmaz boru, paslanmaz sac / plaka.
Egzoz ve baca, kompansatör, fırın parçaları, ısıtıcı ve eşanjör boruları, uçak ve gaz türbini soğuk-orta sıcak bölge parçaları, kimya reaktör ceketleri.
309S ve 310S Isıya Dayanıklı Paslanmaz Çelik (1.4833 / 1.4845)
309S (%23 Cr–%13 Ni) ve 310S (%25 Cr–%20 Ni) yüksek krom-nikel içeriğiyle tufallanmaya (oksidasyona) dayanıklı fırın çelikleridir. Sürekli servis sıcaklığı hava ortamında 309S için ≈ 1000 °C, 310S için ≈ 1100 °C'dir; 304 aynı koşulda 870 °C'de kalır. "S" düşük karbonu (≤ %0,08) gösterir ve kaynaklanabilirliği iyileştirir. Yüksek nikel içeriği nedeniyle 316 ile aynı fiyat seviyesinin belirgin üzerindedir; bu yüzden yalnız sıcaklığın gerektirdiği parçalarda kullanılır. Kükürtlü atmosferde nikel sülfür oluşumu nedeniyle dikkatli seçilmelidir.
Kimyasal Bileşim (% ağırlık)
| Element | 309S (1.4833) | 310S (1.4845) |
|---|---|---|
| Karbon (C) | ≤ 0,15 (EN) / ≤ 0,08 (AISI S) | ≤ 0,10 |
| Krom (Cr) | 22,0–24,0 | 24,0–26,0 |
| Nikel (Ni) | 12,0–14,0 | 19,0–22,0 |
| Molibden (Mo) | — | — |
| Mangan (Mn) | ≤ 2,0 | ≤ 2,0 |
| Silisyum (Si) | ≤ 1,0 | ≤ 1,5 |
| Diğer | N ≤ 0,11 | N ≤ 0,11 |
Mekanik ve Fiziksel Özellikler
| Özellik | 309S | 310S |
|---|---|---|
| Akma dayanımı Rp0,2 (MPa) | ≥ 210 | ≥ 210 |
| Çekme dayanımı Rm (MPa) | 500–700 | 500–700 |
| Kopma uzaması A (%) | ≥ 35 | ≥ 35 |
| Sertlik (HB) | ≤ 215 | ≤ 215 |
| PREN | ≈ 23 | ≈ 25 |
| Yoğunluk (kg/dm³) | 7,9 | 7,9 |
| EN kısa adı | X12CrNi23-13 | X8CrNi25-21 |
| UNS | S30908 | S31008 |
Kaynak, İşleme ve Isıl İşlem
Kaynak: iyi; dolgu 309L / 310. 309, karbon çeliği–paslanmaz geçiş kaynağında standart ara dolgudur. Isıl işlem: 1030–1150 °C; sigma fazı riski nedeniyle 650–900 °C aralığında uzun bekletmeden kaçınılır. Sıcak servis: 309S ≈ 1000 °C, 310S ≈ 1100 °C (oksitleyici atmosfer). İşlenebilirlik: 304'ten düşük, sert talaş.
Temin Edilen Formlar ve Kullanım Alanları
Stok/temin formları: paslanmaz çubuk (mil), paslanmaz kare, paslanmaz lama, paslanmaz boru, paslanmaz sac / plaka.
Isıl işlem fırını sepet ve rayları, brülör ve baca parçaları, radyant tüp, kül ve cüruf ekipmanı, yakma tesisi kaplaması, karbon çeliği–paslanmaz geçiş kaynağı (309).
904L Süper Östenitik Paslanmaz Çelik (1.4539)
904L, %25 nikel, %20 krom, %4,5 molibden ve %1,5 bakır ile sülfürik, fosforik ve asetik asitlere karşı geliştirilmiş süper östenitik kalitedir. Bakır, indirgeyici asitlerde pasifliği korur; yüksek nikel, klorür gerilmeli korozyon çatlamasına (SCC) karşı 316'nın çok üstünde direnç verir. PREN ≈ 35 ile deniz suyu ve tuzlu proses ortamlarında 316'nın yetersiz kaldığı yerde ilk aday olur; ancak dubleks 2205 aynı PREN'i yaklaşık yarı nikelle ve iki kat akma dayanımıyla sağladığı için mekanik yük varsa 2205 daha ekonomiktir.
Kimyasal Bileşim (% ağırlık)
| Element | 904L (1.4539) |
|---|---|
| Karbon (C) | ≤ 0,02 |
| Krom (Cr) | 19,0–21,0 |
| Nikel (Ni) | 24,0–26,0 |
| Molibden (Mo) | 4,0–5,0 |
| Mangan (Mn) | ≤ 2,0 |
| Silisyum (Si) | ≤ 0,7 |
| Diğer | Cu 1,2–2,0; N ≤ 0,15 |
Mekanik ve Fiziksel Özellikler
| Özellik | 904L |
|---|---|
| Akma dayanımı Rp0,2 (MPa) | ≥ 220 (çubuk) / ≥ 240 (sac) |
| Çekme dayanımı Rm (MPa) | 520–720 |
| Kopma uzaması A (%) | ≥ 35 |
| Sertlik (HB) | ≤ 230 |
| PREN | ≈ 34–36 |
| Yoğunluk (kg/dm³) | 8,0 |
| EN kısa adı | X1NiCrMoCu25-20-5 |
| UNS | N08904 |
Kaynak, İşleme ve Isıl İşlem
Kaynak: iyi; dolgu 904L veya nikel esaslı (625) — düşük ısı girdisi, pasolar arası ≤ 100 °C. Isıl işlem: 1070–1150 °C + su; sigma fazı için 600–1000 °C arasında yavaş soğumadan kaçınılır. İşlenebilirlik: düşük (304'ün ≈ %45'i), rijit tezgâh ve düşük hız gerekir.
Temin Edilen Formlar ve Kullanım Alanları
Stok/temin formları: paslanmaz çubuk (mil), paslanmaz boru, paslanmaz sac / plaka.
Sülfürik ve fosforik asit tesisleri, gübre üretimi, deniz suyu soğutma, baca gazı desülfürizasyonu (FGD), kâğıt ağartma, saat kasası ve lüks aksesuar.
1.4439 (317LMN) Paslanmaz Çelik
1.4439, 316L'in molibdeni %4–5'e çıkarılmış ve %0,12–0,22 azotla güçlendirilmiş türüdür; AISI karşılığı 317LMN'dir. Azot hem PREN'i (≈ 34) hem akma dayanımını (≥ 290 MPa, 316L'in ≈ %45 üstü) yükseltir ve östenit yapıyı kararlı tutar. 316L ile 904L arasındaki boşluğu doldurur: 904L'den ekonomik, 316L'den belirgin daha dayanıklı. Kaynaklı deniz suyu ve klorürlü proses ekipmanında sık tercih edilir.
Kimyasal Bileşim (% ağırlık)
| Element | 317LMN (1.4439) |
|---|---|
| Karbon (C) | ≤ 0,03 |
| Krom (Cr) | 16,5–18,5 |
| Nikel (Ni) | 12,5–14,5 |
| Molibden (Mo) | 4,0–5,0 |
| Mangan (Mn) | ≤ 2,0 |
| Silisyum (Si) | ≤ 1,0 |
| Diğer | N 0,12–0,22 |
Mekanik ve Fiziksel Özellikler
| Özellik | 317LMN |
|---|---|
| Akma dayanımı Rp0,2 (MPa) | ≥ 290 |
| Çekme dayanımı Rm (MPa) | 580–780 |
| Kopma uzaması A (%) | ≥ 35 |
| Sertlik (HB) | ≤ 250 |
| PREN | ≈ 32–35 |
| Yoğunluk (kg/dm³) | 8,0 |
| EN kısa adı | X2CrNiMoN17-13-5 |
| UNS | S31726 |
Kaynak, İşleme ve Isıl İşlem
Kaynak: iyi; dolgu 317L veya 625; azot kaybını önlemek için N içeren koruyucu gaz karışımı tercih edilir. Isıl işlem: 1100–1150 °C + su. İşlenebilirlik: 316L'in altında, azot nedeniyle sert talaş.
Temin Edilen Formlar ve Kullanım Alanları
Stok/temin formları: paslanmaz çubuk (mil), paslanmaz sac / plaka.
Deniz suyu boru ve pompa gövdeleri, FGD skruber, kâğıt-selüloz ağartma, kimya proses tankları, offshore bağlantı elemanları.
1.4529 (Alloy 926 / 6Mo) Süper Östenitik
1.4529, "%6 molibdenli" süper östenitik sınıfın EN karşılığıdır (UNS N08926, ticari adları Alloy 926, Cronifer 1925 hMo). %20 krom, %25 nikel, %6,5 molibden ve %0,2 azot ile PREN ≈ 43'e ulaşır; bu değer deniz suyunda 30 °C civarına kadar çukurcuk ve aralık korozyonuna karşı tam daldırma servisine izin verir — 316L (≈ 25) ve 904L (≈ 35) için bu mümkün değildir. Süper dubleks 2507 ile aynı PREN sınıfındadır; 2507'nin yarısı akma dayanımına sahip olmakla birlikte 300 °C üzeri ve kriyojenik sıcaklıkta dubleksin kullanılamadığı yerde tercih edilir.
Kimyasal Bileşim (% ağırlık)
| Element | Alloy 926 / 6Mo (1.4529) |
|---|---|
| Karbon (C) | ≤ 0,02 |
| Krom (Cr) | 19,0–21,0 |
| Nikel (Ni) | 24,0–26,0 |
| Molibden (Mo) | 6,0–7,0 |
| Mangan (Mn) | ≤ 1,0 |
| Silisyum (Si) | ≤ 0,5 |
| Diğer | N 0,15–0,25; Cu 0,5–1,5 |
Mekanik ve Fiziksel Özellikler
| Özellik | Alloy 926 / 6Mo |
|---|---|
| Akma dayanımı Rp0,2 (MPa) | ≥ 300 |
| Çekme dayanımı Rm (MPa) | 650–850 |
| Kopma uzaması A (%) | ≥ 35 |
| Sertlik (HB) | ≤ 250 |
| PREN | ≈ 41–44 |
| Yoğunluk (kg/dm³) | 8,1 |
| EN kısa adı | X1NiCrMoCuN25-20-7 |
| UNS | N08926 |
Kaynak, İşleme ve Isıl İşlem
Kaynak: yalnız nikel esaslı dolgu (625 / C-276) — eş bileşimli dolgu segregasyon nedeniyle düşük korozyon direnci verir; ısı girdisi ≤ 1,5 kJ/mm. Isıl işlem: 1150–1200 °C + hızlı su soğutma. İşlenebilirlik: düşük; karbür takım, yüksek rijitlik.
Temin Edilen Formlar ve Kullanım Alanları
Stok/temin formları: paslanmaz çubuk (mil), paslanmaz sac / plaka.
Deniz suyu boru ve eşanjörleri, offshore platform sistemleri, FGD, klor-alkali ve ağartma tesisleri, tuzlu ortam ısı eşanjörü plakaları, deniz suyu tersine ozmoz (RO) basınç boruları.
316, 304'e %2–2,5 molibden eklenmiş hâlidir; molibden klorür kaynaklı çukurcuk korozyonuna direnci artırır (PREN 19 → 25). Deniz, havuz, tuz ve asit varsa 316; iç mekân, gıda ve genel mimaride 304 yeterlidir. Fiyat farkı nikel-molibden borsasına bağlı olarak %20–35 arasındadır. Kaynaklı parçada kalınlık 5–6 mm'yi geçiyorsa veya çok pasolu kaynak yapılıyorsa. Düşük karbon, ısı etkilenmiş bölgede krom karbür çökelmesini ve buna bağlı taneler arası korozyonu önler. İnce sac ve kaynaksız işlerde standart kalite yeterlidir; çoğu stok zaten 304/304L çift sertifikalıdır. Çözeltiye alınmış hâlde manyetik değildir. Soğuk şekillendirme (büküm, çekme, derin çekme) bir miktar martenzit oluşturur ve mıknatıs hafifçe tutar; bu kalite hatası değildir. Tam manyetik olmayan parça gerekiyorsa 1.4435 veya 316LVM gibi düşük ferritli kaliteler seçilir. Çukurcuk Direnci Eşdeğer Sayısı: PREN = %Cr + 3,3×%Mo + 16×%N. 304 ≈ 19, 316 ≈ 25, 904L ≈ 35, 6Mo ve süper dubleks ≈ 40+. Kabaca 40 ve üzeri deniz suyunda tam daldırma servisine uygundur. Aynı PREN'de dubleks daha yüksek mukavemet, östenitik daha iyi tokluk ve yüksek sıcaklık dayanımı verir. 425–850 °C arasında sürekli servis için stabilize 321 veya 347; 850 °C üzeri oksitleyici atmosferde 309S (≈ 1000 °C) veya 310S (≈ 1100 °C). 304 ve 316 sürekli serviste 870 °C ile sınırlıdır ve 500 °C üzerinde duyarlılaşabilir. Kükürt, tane sınırlarında düşük ergime sıcaklıklı sülfürler oluşturur; kaynak dikişi katılaşırken sıcak çatlar. Kaynaklı ve işlenecek parça için 304 (gerekirse 304 ’iyileştirilmiş işlenebilirlik’ varyantı) seçilmelidir. Isıl işlemle sertleşmez; sertlik yalnız soğuk şekillendirme (pekleşme) ile artırılır. Soğuk çekilmiş 304 çubukta Rm 700–1000 MPa, 316LVM implant çubuğunda 860+ MPa elde edilir. Isıl işlemle sertleşen paslanmaz gerekiyorsa martensitik (420, 440C) veya çökelme sertleşmeli (17-4 PH) ailelere bakılır. 304, 304L, 316, 316L ve 316Ti çubuk, altıköşe, kare, lama, boru ve sac olarak stoklanır. 303 yalnız uzun ürün (çubuk, altıköşe, kare, lama); 316LVM ve 347 çubuk; 309S sac; 904L, 1.4439 ve 1.4529 çubuk ve sac formunda sipariş üzerine temin edilir.Sık Sorulan Sorular
304 ile 316 arasındaki fark nedir?
’L’ kalite (304L, 316L) ne zaman şart?
Östenitik paslanmaz manyetik midir?
PREN nedir, nasıl yorumlanır?
Yüksek sıcaklıkta hangi östenitik kalite seçilmeli?
303 neden kaynaklanmaz?
Östenitik paslanmaz sertleştirilebilir mi?
Hangi östenitik kaliteler hangi formda bulunur?
Östenitik Paslanmaz Çelik Kaliteleri Görselleri
