“P355GH ile AH36 aynı akma dayanımına sahip, o zaman aynı malzeme değil mi?” sorusu satış ve satın alma tarafında sık karıştırılan bir noktadır. Her iki kalite de 355 MPa civarında akma dayanımı taşıyabilir, ancak birisi kazan sacı (basınçlı kap çeliği, EN 10028-2), diğeri gemi sacı (klas kuruluşu onaylı gemi inşa çeliği) sınıfındadır. Aradaki fark MPa sayısında değil; belgelendirme rejiminde, test koşullarında ve tasarım amacında gizlidir. Bu yazıda P355GH’nin neden kazanda, AH36/DH36/EH36’nın neden geminin gövdesinde kullanıldığını, hangi sertifikanın hangi işe yaradığını ve hangi durumda hangi sacı sipariş etmeniz gerektiğini açıklıyoruz.
P355GH Nedir? Kazan Sacının Tanımı
P355GH, EN 10028-2 standardında tanımlanan, yükseltilmiş sıcaklıkta (300-400°C aralığında) akma dayanımı garanti edilen bir basınçlı kap çeliğidir. Malzeme numarası 1.0473’tür; “P” basınçlı kap amaçlı ürünü, “355” oda sıcaklığındaki (≤16 mm kalınlıkta) minimum 355 MPa akma dayanımını, “GH” ise yükseltilmiş sıcaklıkta bu akma değerinin de garanti edildiğini gösterir. Normalize tavlanmış (+N) halde teslim edilir ve çekme dayanımı kalınlığa göre 490-630 MPa bandındadır. P355GH, kazan sacı ailesinin en yüksek akma dayanımlı standart kalitesidir; buhar kazanı, basınçlı tank, ısı değiştirici ve reaktör gövdelerinde tercih edilir.
AH36, DH36, EH36 Nedir? Gemi Sacının Tanımı
AH36, DH36 ve EH36, ASTM A131 ve klas kuruluşlarının (ABS, DNV, Lloyd’s Register, Bureau Veritas, ClassNK, CCS vb.) kurallarıyla tanımlanan yüksek mukavemetli gemi inşa çelikleridir. Üçü de aynı mekanik aileye aittir: minimum 355 MPa akma dayanımı, 490-620 MPa çekme dayanımı, en az %21 uzama. Harf öneki (“A”, “D”, “E”) farklı bir mukavemet değil, farklı bir darbe testi sıcaklığını ifade eder: AH36 Charpy darbe testini 0°C’de, DH36 -20°C’de, EH36 -40°C’de geçmek zorundadır. Bu saclar gemi gövdesi, güverte, bordalar ve açık deniz platformlarının yapısal elemanlarında, dalga darbesi ve düşük sıcaklıkta gevrek kırılma riskine karşı kullanılır — bkz. gemi sacı fiyatları.
Ortak Nokta: Neden İkisi de “355” Rakamını Taşıyor?
P355GH’nin adındaki “355” ile AH36/DH36/EH36’nın paylaştığı 355 MPa minimum akma dayanımı tesadüf değil; ikisi de karbon-manganez esaslı, orta seviyede alaşımlı çelik ailesinden gelir ve bu mukavemet bandı hem basınçlı kap hem gemi inşası için pratik bir mühendislik dengesi sunar. Ancak akma dayanımı rakamının örtüşmesi, iki malzemenin birbirinin yerine kullanılabileceği anlamına gelmez — çünkü her ikisi de o 355 MPa’yı farklı bir koşulda ve farklı bir amaç için garanti eder.
Belgelendirme Farkı: PED/Basınçlı Kap mı, Klas Kuruluşu mu?
İki sacın ayrıldığı asıl eksen budur. P355GH, Avrupa Basınçlı Ekipman Yönetmeliği (PED 2014/68/EU) kapsamında EN 10028-2’ye göre üretilir ve EN 10204’e göre 3.1 veya 3.2 muayene sertifikasıyla sevk edilir. AH36/DH36/EH36 ise tamamen farklı bir belgelendirme zincirinden geçer: sac, DNV, ABS, Lloyd’s Register, Bureau Veritas gibi bir klas kuruluşunun onayladığı bir çelik fabrikasında üretilmek ve o kuruluşun sörveyörü tarafından imalat sırasında denetlenip mill sertifikasıyla sevk edilmek zorundadır. Bir gemi tersanesi, klas onaylı olmayan bir P355GH levhayı — MPa değeri uysa bile — gemi gövdesinde kullanamaz; aynı şekilde bir basınçlı kap imalatçısı PED sertifikasız bir AH36 levhayı kazanda kullanamaz.
Kullanım Amacı Farkı: Basınçlı Kap mı, Gemi Gövdesi mi?
P355GH’nin tasarım mantığı sıcaklıktır: kazan, otoklav ve basınçlı tank gibi sürekli iç basınç ve ısıya maruz kalan ekipmanlarda kullanılır; buradaki risk aşırı ısınma ve basınç altında sünme/patlamadır. AH36/DH36/EH36’nın tasarım mantığı ise darbe ve düşük sıcaklıktır: gemi gövdesi dalga darbesi, buzla çarpışma, soğuk deniz suyu ve dinamik yorulma yükleri altında çalışır; buradaki risk gevrek kırılmadır. Bu yüzden gemi sacında yüksek sıcaklık akma garantisi aranmaz, ama -20°C veya -40°C’de Charpy darbe enerjisi aranır — P355GH’de ise bunun tam tersi geçerlidir.
P355GH ile AH36/DH36/EH36 Karşılaştırma Tablosu
| Özellik | P355GH (Kazan Sacı) | AH36 / DH36 / EH36 (Gemi Sacı) |
|---|---|---|
| Standart | EN 10028-2 | ASTM A131 + klas kuruluşu kuralları |
| Min. akma dayanımı (≤16 mm) | 355 MPa | 355 MPa |
| Çekme dayanımı | 490-630 MPa | 490-620 MPa |
| Garanti edilen özellik | 400°C’ye kadar akma dayanımı | Düşük sıcaklıkta (0 / -20 / -40°C) Charpy darbe enerjisi |
| Sertifika | EN 10204 3.1 / 3.2, PED uygunluğu | Klas kuruluşu mill sertifikası, onaylı üretici |
| Kullanım alanı | Buhar kazanı, basınçlı tank, ısı değiştirici, reaktör | Gemi gövdesi, güverte, borda, açık deniz platformu |
| Kritik risk | Yüksek sıcaklıkta sünme / basınç altında deformasyon | Düşük sıcaklıkta gevrek kırılma / darbe yorulması |
Hangi Sac Hangi İş İçin? Doğru Siparişin Kısa Yolu
Pratik kural şu şekilde özetlenebilir: ekipmanınız iç basınç ve ısı taşıyacaksa (kazan, tank, ısı değiştirici) P355GH ve EN 10028-2 ailesinin diğer kaliteleri doğru seçimdir; proje basınçlı kap mevzuatına tabiyse PED/3.1-3.2 sertifikasını mutlaka şartnameye yazın. Ekipmanınız bir geminin veya açık deniz yapısının yapısal parçası olacaksa AH36/DH36/EH36 ve ilgili klas kuruluşunun onayı gerekir. İki sac birbirinin yerine geçmez — MPa değeri benzese de, sertifika ve test rejimi farklı bir kullanım alanı için tasarlanmıştır. Güncel ölçü ve kalınlık seçeneklerini kazan sacı sayfamızdan, gemi inşa çeliği ölçü ve fiyat bilgilerini ise gemi sacı fiyatları sayfamızdan inceleyebilirsiniz.