Kedi Yolu
Kedi yolu, çatı üzerinde bakım personelinin güvenle yürüdüğü sabit ve dar geçiş hattıdır. Bu sayfada konuyu korozyon ve bağlantı elemanı seçimi tarafından ele alıyoruz: kedi yolu sürekli açık havada duran, farklı metallerin bir arada bulunduğu ve her bağlantısı bir risk noktası olan bir yapıdır.
Kedi yolunda kaç farklı metal bir arada bulunur?
Tipik bir hatta en az dört malzeme vardır: sıcak daldırma galvanizli çerçeve ve ayaklar, galvanizli ızgara, galvanizli ya da paslanmaz cıvatalar ve altındaki çatı örtüsünün boyalı galvaniz sacı. Bu metaller nemli ortamda birbirine temas ettiğinde daha aktif olan (çinko) daha soy olanı korur ve kendini tüketir. Tasarımın amacı bu tüketimi yavaşlatmaktır.
Bağlantı elemanı seçimi
| Eleman | Önerilen | Neden |
|---|---|---|
| Ayak cıvatası (örtüden geçen) | A2 paslanmaz + EPDM contalı | Suyla sürekli temas, sökülebilir olmalı |
| Çerçeve cıvataları | Sıcak daldırma galvanizli 8.8 | Çerçeveyle aynı potansiyel, galvanik fark yok |
| Izgara klipsi | Galvanizli ya da paslanmaz | Küçük temas alanı, sorun çıkarmaz |
| Korkuluk birleşimi | Kaynak (galvaniz öncesi) ya da galvanizli cıvata | Sahada kaynak kaplamayı yakar |
Paslanmaz cıvata ile galvanizli parça birlikte kullanılabilir çünkü paslanmazın temas alanı küçüktür; tersi — galvanizli cıvata ile paslanmaz gövde — çinkoyu hızla tüketir.
En kritik nokta: örtüyü delen yer
Kedi yolu ayakları çatı örtüsüne değil, altındaki aşığa bağlanır. Bu bağlantı örtüyü deler ve delik üç açıdan risklidir: su girişi, kaplamanın kesilmesi ve farklı metallerin buluşması. Doğru detay şudur — delik hadve tepesinden açılır (su kanalından değil), su geçirmez manşon kullanılır, çevresi poliüretan mastikle kapatılır ve kesik kenarlara çinko açısından zengin onarım boyası sürülür. Bu son adım neredeyse hiç yapılmaz ve pasın ilk çıktığı yer tam olarak burasıdır.
İstanbul koşullarında ömür
Sıcak daldırma galvaniz kaplama (55–85 µm), iç bölgede yılda yaklaşık 1 µm, kıyı şeridinde 2 µm ve üzerinde incelir. Bu, iç ilçelerde 40 yılın üzerinde, Marmara kıyısındaki tesislerde 25–30 yıl bakımsız ömür demektir. Deniz kenarındaki çatılarda bu süreyi kısaltan asıl etken kaplamanın kendisi değil, bakımsız bırakılan kesik kenarlar ve rötuşsuz kaynak noktalarıdır.
Yıllık kontrol listesi
- Ayak taban plakalarının çevresinde pas izi ya da mastik ayrılması var mı?
- Manşonlar sertleşmiş ya da çatlamış mı?
- Cıvatalarda gevşeme, korkulukta sallanma var mı?
- Izgara panellerinde klips çıkması ya da oturma boşluğu var mı?
- Kesik kenarlarda ve sahada kaynatılmış noktalarda rötuş boyası duruyor mu?
Boyalı kedi yolu tercih edilir mi?
Yalnız görünümün önemli olduğu, cepheden görülen hatlarda. Boya, çinkonun üstüne ek bir bariyer koyar ama açık havada 5–8 yılda yenilenmesi gerekir ve bu işçilik yüksekte yapıldığı için pahalıdır. Görünürlük gerekmiyorsa boyasız sıcak daldırma galvaniz hem daha uzun ömürlü hem daha az bakım isteyen çözümdür.
Sık sorulan sorular
Kedi yolu neden sıcak daldırma galvaniz olmalı?
Çünkü parçanın her yüzeyi — boru içleri, kaynak dikişi çevresi, plaka altları — açık havaya bakar. Boyalı bir sistemde bu yüzeylerin bir bölümüne boya ulaşmaz ve korozyon içeriden başlar. Daldırma kaplama parçanın tamamını kapsar.
Mevcut boyalı kedi yolu galvanizlenebilir mi?
Doğrudan yapılamaz; boyanın tamamen sökülmesi (kumlama ya da kimyasal) gerekir ve bu çoğu zaman yeni imalattan pahalıya gelir. Mevcut boyalı sistemde doğru yaklaşım, pas noktalarını temizleyip çinko açısından zengin astar ve son kat boya ile bakımı sürdürmektir.
Kar ve buz kedi yolunun ömrünü etkiler mi?
Kar kendisi zararsızdır; asıl sorun buz çözücü tuzdur. Tuz, çinkonun tüketim hızını birkaç katına çıkarır. Çatı üstü hatlarda tuz kullanılmamalı; kaymaya karşı tırtıklı ızgara yüzeyi ve gerektiğinde mekanik temizlik tercih edilmelidir.